Rozdział 5 · Wybór filmu i filtry kolorowe przed obiektywem
Wywoływanie czerni i bieli: Wybierz film, dostosuj kolory
Czarno-biała fotografia nigdy nie zaczynała się dopiero w ciemni — zaczynała się już przy wkładaniu filmu. ISO 100 dla drobnego ziarna w studiu, ISO 400 jako uniwersalny film reportażowy, materiał o wysokiej czułości do zdjęć nocnych. A wszystko zaczęło się przed obiektywem: filtr barwny decydował o tym, jak kolory zamieniają się w szarość. Najsłynniejszym przykładem jest zdjęcie Adamsa „Monolith, the Face of Half Dome” z 1927 roku: Zamiast zwykłego filtra żółtego przykręcił przed obiektywem głęboko czerwone szkło — błękitne niebo stało się niemal czarne, a skalna ściana nabrała dramatycznego charakteru. (Również to zdjęcie jest dziełem prywatnym; technika, która za nim stoi, należy jednak do wszystkich.)
Filtr czerwony nie robi nic magicznego: przepuszcza światło czerwone, a pochłania niebieskie — niebieski staje się ciemny, a czerwony jasny. W przypadku obrazów cyfrowych zmianę tę wprowadza się bezpośrednio na kolorach, zanim obraz stanie się monochromatyczny. Ponieważ skany NARA są już gotowymi odbitkami czarno-białymi, w tym rozdziale wykorzystujemy wbudowany przykładowy obraz kolorowy: wieczorny widok ze szczytu Zugspitze w formacie RAW.
Krok 1: Jak wyglądają kolory
Załaduj przykładowe zdjęcie i skup się na chwilę na kolorach: ostatnie promienie słońca padają ciepłym blaskiem na krawędzie grzbietów, a wszystko inne — boki cieni, mgła, łańcuch gór na horyzoncie — jest głęboko niebieskie. W przypadku przekształcenia na skalę szarości oznacza to: obniżając pasmo niebiesko-turkusowe, przyciemnia się cienie i mgłę, pozostawiając ciepłe światło — jest to dokładnie taki sam efekt, jaki dałby filtr czerwony.
Krok 2: Wybór filtra czerwonego
Otwórz Film fotograficzny → Czarno-biały i wybierz Mono 400. Ustaw Filtr ekspozycji na Filtr czerwony. Zostanie on zastosowany podczas obróbki filmu przed konwersją do skali szarości: niebieskie cienie i zamglenie staną się ciemniejsze, a ciepłe światło wierzchołkowe będzie się od nich wyraźnie wyróżniać. Porównaj krótko z opcją Bez filtra, aby samodzielnie ocenić efekt, a następnie wróć do filtra czerwonego.
Aby uzyskać wyraźny obraz pośredni, stosujemy następujące ustawienia:
| Ustawienie | Wartość |
|---|---|
| Film | Mono 400 |
| Filtr wlotowy | Filtr czerwony |
| Wydanie | odbitka fotograficzna |
| Papier fotograficzny (Opracowanie i wydruk) | Neutralny papier fotograficzny |
| Grubość folii | 100 % |
| Ziarno filmu | 0 % |
| Halacja (Emulsja i światło) | 0 % |
Obraz jest już czarno-biały. Filtr zmienia sposób, w jaki istniejące kolory są przekształcane w odcienie szarości; na skanie, który jest już monochromatyczny, nie dałby takiego efektu. Filtr żółty i filtr pomarańczowy to łagodniejsze alternatywy w przypadku motywów, w których czerwień jest zbyt intensywna.
Krok 3: Projektowanie muszki i celownika
Pozostaw włączone opcje Mono 400 oraz filtr czerwony. W sekcji Obróbka i wydruk → Papier fotograficzny wybierz opcję Wydruk fotograficzny o wysokim kontraście i dodaj ziarnistość. Gradacja papieru pozostaje na poziomie 2:
| Ustawienie | Wartość |
|---|---|
| Film | Mono 400 |
| Filtr wlotowy | Filtr czerwony |
| Wydanie | odbitka fotograficzna |
| Papier fotograficzny | Kontrastowa odbitka fotograficzna („Gęsty”) |
| Gradacja | 2 |
| Grubość folii | 100 % |
| Ziarno filmu | 35 % |
| Wielkość ziaren | 45 % |
| Halacja | 10 % |
| Ekspozycja (Światło) | +0,30 EV |
| Głębokości (Światło) | +25 |
Nieznaczne zwiększenie ekspozycji i głębi pozwala zachować czytelność struktury cieni na papierze o wysokim kontraście. Sprawdź ziarnistość w powiększeniu i dostosuj jej grubość do pożądanego rozmiaru wydruku.
Przed i po
Przed
Po
Filtr ekspozycyjny określa odwzorowanie odcieni szarości, papier i gradacja kształtują kontrast, a ziarno filmu nadaje obrazowi strukturę. Wszystkie trzy ustawienia można zmieniać niezależnie od siebie i cofać.