Rozdział 9 · Ziarnistość filmu i ciepłe rozpraszanie światła
Ziarno i halacja: charakterystyczny wygląd filmów fotograficznych
Ziarnistość filmu nigdy nie była efektem — wynikała z fizyki samego materiału. Negatyw składa się z miliardów kryształów halogenku srebra; im większa czułość filmu, tym bardziej widoczna stawała się jego struktura. Fotografowie i operatorzy kamer stworzyli na tej podstawie własny język obrazowy.
Halacja była wręcz prawdziwą wadą konstrukcyjną: bardzo jasne światło przenikało przez emulsję, odbijało się od tylnej strony nośnika filmu i naświetlało warstwę po raz drugi od tyłu — wokół źródeł światła powstawała miękka poświata. Producenci filmów walczyli z tym zjawiskiem, stosując warstwy przeciwhalacyjne; kilkadziesiąt lat później miłośnicy filmów kinowych celowo odtwarzają ten sam blask, ponieważ wygląda on „jak z filmu”. W przypadku filmu kolorowego efekt ten jest szczególnie wyraźny: poświata ma ciepły, czerwonawy lub pomarańczowy odcień, ponieważ światło rozprasza się w warstwach barwiących emulsji.
Dołączone przykładowe zdjęcie w formacie RAW przedstawia wieczorny widok ze szczytu Zugspitze: ciepłe światło na krawędziach grzbietów, niebieskie cienie i schodkowe łańcuchy górskie. Jasne krawędzie i rozświetlony horyzont nadają się do porównania halacji charakterystycznej dla tej kliszy. Na tym zdjęciu nie widać jeziora.
Krok 1: Wyraźny wzór kolorystyczny
Otwórz dołączony przykładowy plik RAW. Delikatna struktura skały, ciepłe krawędzie grzbietów i niebieska mgła stanowią punkt wyjścia. Czy ziarnistość i efekt halacji wzbogacają zdjęcie, czy też je psują, można ocenić dopiero w bezpośrednim porównaniu z tą wygładzoną wersją.
Krok 2: Film kinowy z efektem halacji
Wybierz Film fotograficzny → Film kolorowy → Film kinowy światło dzienne 250 i ustaw czułość filmu na 100 procent. Wybierz wyraźnie opcję Odbitka fotograficzna, aby papier neutralny z przykładu w sekcji Wywoływanie i odbitki był dostępny. W przypadku opcji Standard filmowy ten film kinowy wykorzystywałby zamiast tego bezpośrednie skanowanie:
| Ustawienie | Wartość |
|---|---|
| Film | Film kinowy światło dzienne 250 |
| Wydanie | odbitka fotograficzna |
| Papier fotograficzny | Neutralny papier fotograficzny |
| Grubość folii | 100 % |
| Ziarno filmu | 50 % |
| Wielkość ziaren | 56 % |
| Ziarno barwnika | 16 % |
| Halacja (Emulsja i światło) | 60 % |
Ziarnistość filmu tworzy żywą fakturę na niebie i skałach — nie jest to jednolity szum, lecz efekt zależny od koloru i wartości tonów. Efekt halacji pojawia się na jasnych krawędziach i na rozświetlonym horyzoncie. To, jak bardzo jest widoczna, zależy od tonów; powiększ obraz i porównaj efekt przy włączonej i wyłączonej funkcji. Przy 100% intensywności filmu widzisz wybrany film tak, jak został zaprojektowany, bez mieszania go z neutralnym obrazem źródłowym.
Przed i po
Przed
Po
Dwie zasady wynikające ze stuletniej historii kina: ziarno filmowe powinno być widoczne na całym kadrze albo wcale — a efekt halacji tylko tam, gdzie naprawdę pada światło. Na kolorowym obrazie widać dodatkowo to, co wersja czarno-biała by ukryła: ciepły odcień tego światła odbitego.